Poladın dərəcəsi (grade) nədir?

Əksər insanlar poladın sadəcə dəmir və karbonun birləşməsindən ibarət olduğuna düçünür. Lakin əslində 3500-dən çox müxtəlif polad çeşidi var. Bu fikir qismən doğrudur: polad həqiqətən də əsasən dəmir və karbonun ərintisidir, lakin bu iki elementə əlavə olaraq xrom, nikel, molibden, vanadium, manqan, fosfor, kükürd və digər metal və qeyri-metal elementləri də (hər biri üçün fərqli nisbətlərdə) müxtəlif növ poladlar əldə etmək üçün əlavə edilir. Bu əlavələr poladın fiziki və kimyəvi xüsusiyyətlərini (məsələn, həssaslıq, davamlılıq, paslanma müqaviməti, möhkəmlik) dəyişdirir, nəticədə minlərlə müxtəlif polad növləri yaranır.

Poladın tərkibi Və özəllikləri

Dəmir (Fe): Poladın əsas elementidir.

Karbon (C): Möhkəmlik və sərtliyi təmin edən əsas legirulovucu (ərinti əlavəsi) elementidir.

Digər Legirulovucu Elementlər:

Xrom (Cr): Paslanmaz poladların ən əhəmiyyətli komponentidir, çünki o, poladın səthində qoruyucu oksid təbəqəsi yaradır.

Nikel (Ni): Korroziyaya və yüksək temperaturaya davamlılığı artırır.

Molibden (Mo): Möhkəmlik, sərtlik və yüksək temperaturaya davamlılığı yüksəldir.

Vanadium (V): Möhkəmliyi və istiliyə qarşı müqaviməti artırır.

Manqan (Mn): Möhkəmlik və sərtliyi artırır, həmçinin kükürdün zərərli təsirlərini azaldır.

Niyə Müxtəlif Polad Növləri Var?

Bu əlavələrin fərqli nisbətləri və digər elementlərin mövcudluğu, hər bir polad növünə müxtəlif xüsusiyyətlər bəxş edir. Məsələn:

Yüksək Karbonlu Poladlar: Daha sərt və möhkəmdir, ancaq paslanmaya meyillidir (məsələn, alətlər).

Paslanmaz Poladlar: Xrom və nikel kimi elementlərin əlavə olunması sayəsində paslanmaya qarşı yüksək müqavimətə malikdir (məsələn, mətbəx əşyaları, tibbi alətlər).

Dəmiryol Təkərləri Üçün Polad: Yüksək möhkəmlik və yeyilmə müqaviməti üçün xüsusi tərkibli poladlardan istifadə olunur.

Nəticə olaraq, poladın sadəcə dəmir və karbon ərintisindən ibarət olması fikri ümumiləşdirilmiş olsa da, əslində minlərlə müxtəlif tərkib və xüsusiyyətlərə malik polad növləri mövcuddur.